ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਵੀਂ ਸੇਵਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ; ਸਿਮ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਨਾਂ ਆਵੇਗਾ ਸਾਹਮਣੇ, ਫਰਜ਼ੀ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗੀ ਮਦਦ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਫੋਨ ’ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਨਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਫੋਨ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਂ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ‘ਕਾਲਿੰਗ ਨੇਮ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ’ (ਸੀਐੱਨਏਪੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਚਾਲੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ।
ਸੰਪਰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਪਹਿਲ
ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਤਹਿਤ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਫੋਨ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਲ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਨੰਬਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਿਮ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਂ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹਰ ਫਰਜ਼ੀ ਜਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀ ਕਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਕਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਰਹੇਗੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਕਾਲ ਆਉਣ ’ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲ’ ਲਿਖਿਆ ਆਵੇਗਾ।
ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ
ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਦਿਖਾਏਗੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਾਲ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਨਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ।
ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਨਵੀਂ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਸੀਐੱਲਆਈਆਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਕਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਵਰਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਾਂ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲੇਗਾ।
ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਵਪਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਜਿਸਟਰੀ ਜਾਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਜੀਐੱਸਟੀ) ਦੇ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਦਰਜ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ 4ਜੀ ਅਤੇ 5ਜੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ
ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ 4ਜੀ ਅਤੇ 5ਜੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ’ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, 2ਜੀ ਅਤੇ 3ਜੀ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਫੋਨਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
