ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇਜ਼; ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗੀ ਮਦਦ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜੀਸੈਟ-7ਸੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 2,563 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜੀ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਚਾਰ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਚਾਰ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਭਾਰਤੀ ਥਲ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਏਗਾ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਇਕਾਈ ਨਿਊਸਪੇਸ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਏ. ਅੰਬਰਾਸੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਮਾਂਡ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।
ਜੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਮਾਂਡਰ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ, ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਇਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਧਿਰ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਫ਼ੌਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ
ਭਾਰਤ ਨੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਨੇ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਜੀਸੈਟ-7 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਰੁਕਮਣੀ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਜੀਸੈਟ-7ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਖਰੀਦ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੀਸੈਟ-7ਏ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਡਰੋਨਾਂ, ਰਡਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥਲ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸਰੋ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਲਈ ਸੀਐੱਮਐੱਸ-03 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਸੈਟ-7ਆਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਚਾਰ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੀਸੈਟ-7ਸੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਅਤੇ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
