ਹੁਣ ਈ100 ਈਥਾਨੌਲ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਚੱਲਣਗੇ ਵਾਹਨ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ

ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਿਯਮਾਂ ’ਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ; ਈ85 ਦੇ ਨਾਲ ਈ100 ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਦੀ ਹੱਦ 3,000 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 3,500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕੀਤੀ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈਸ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ ਵਾਲੇ ਈ100 ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਲਗਪਗ ਸ਼ੁੱਧ ਈਥਾਨੌਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਨਿਯਮ, 1989 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੈਟਰੋਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਈ85 ਬਾਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਈ100 ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਈ100 ਅਤੇ ਈ85 ਬਾਲਣ?

ਈ100 ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਈ85 ਵਿੱਚ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਰ ਬਾਲਣ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ, ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇ।

ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਵਾਹਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪੈਟਰੋਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਈਥਾਨੌਲ ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈ85 ਜਾਂ ਈ100 ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਵਾਹਨਾਂ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਾਰੇ ਆਮ ਪੈਟਰੋਲ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੇਂਦਰੀ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੋਧ

ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਨਿਯਮ, 1989 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੋਧ ਤਹਿਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮ 115 ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਈ85 ਬਾਲਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ‘ਈ85 ਜਾਂ ਈ100’ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਈ100 ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਲਣ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਨਿਯਮਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਹਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਈ100 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।

ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਵੀ ਵਧਾਈ

ਈ100 ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹੱਦ 3,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 3,500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਭਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਧ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਧਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਈਥਾਨੌਲ ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਿਯਮਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੋਗ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਹਿਣ।

ਖਰੜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ

ਇਹ ਸੋਧਾਂ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰੜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗੇ ਸਨ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਰੜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਤਿਮ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਨਿਯਮ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ100 ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸਮੀ ਨਿਯਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹੁਣ ਹਰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਈ100?

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਈ100 ਬਾਲਣ ਹਰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਾਹਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

ਆਮ ਪੈਟਰੋਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਈ100 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ’ਤੇ ਈ100 ਬਾਲਣ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪੈਟਰੋਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਖੇਤਰ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਕ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਈ100 ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਯੋਗ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਿਯਮਕ ਰਾਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਈਥਾਨੌਲ ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਕੀਮਤ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਗੇ।

ਫਿਲਹਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਈ100 ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਐਲਾਨੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਈ100 ਬਾਲਣ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਰਹੇਗੀ।