ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ; ਹੁਣ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਅਰਾਮਕੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ’ਤੇ ਹੋਏ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਰਾਕੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੂਤੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ
ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਕਰੀਬ 70 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਭਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਵਾਂ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਸਰੋਤ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਅਹਿਮ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਾਮਕੋ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੈਅਸ਼ੁਦਾ ਮਿਆਦ ਵਾਲੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ। ਅਰਾਮਕੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਠੇਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਤੈਅਸ਼ੁਦਾ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਹਿਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਲੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਸਪਲਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਾਮਕੋ ਵੱਲੋਂ ਸਪਲਾਈ ਮੁੜ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੋਣਗੇ।
