ਸ਼ੀਸ਼ਾ 17
ਇਹ ਸਵਾਲ ਬੜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕਿਉਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕਿਉਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ?ਅਰਥ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਧਰ ਕੁੱਤਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੋਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਭਾਈ, ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਹਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਕੰਮ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ, ਮਕਸਦ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾ ਮਿਲੇ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੋ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੁੱਤਾ ਦਿਸੇ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਭੌਂਕੋ। ਜਿੱਥੇ ਗੱਡੀ ਆਵੇ, ਉੱਥੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲੋ। ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਚੱਲਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤਾ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੜਕ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜੰਗਲ ਕੱਟ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ, ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਜਾ ਲਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਸਾਡੀ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੜਕ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਤਰੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੜਕ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੁੱਤਾ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਹਾਰਨ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਉਸੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਮੰਤਰੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੱਤਾ ਦੋ ਮਿੰਟ ਰੁਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਦ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਕਲ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲਈ ਬ੍ਰੇਕ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗੱਡੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਜੀਵ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਇੰਨੀ ਕੁ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕਿਉਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਹੱਕ ਕਿਉਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਅੰਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਘਣ ਦੇਣ ਜਿੰਨਾ ਸਬਰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਿਆ।
-ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
